Piątek, 8 czerwca, 2018

Historia centrum Dąbrowy Górniczej, które zaprojektowali mieszkańcy


8 czerwca 2018 r. w Pałacu Kultury Zagłębia odbyła się konferencja „Jak centrum Dąbrowy Górniczej zaprojektowali mieszkańcy?”  Uczestnicy – mieszkańcy, dąbrowscy aktywiści, urbaniści i architekci, samorządowcy, przedsiębiorcy oraz reprezentanci branż kreatywnych – mieli okazję dyskutować o rewitalizacji, społeczeństwie obywatelskim, kwestiach transportowych oraz przestrzeniach publicznych i co najważniejsze – nowym centrum Dąbrowy Górniczej.

Paneliści i zaproszeni na konferencję eksperci przeprowadzili zebranych przez ścieżkę wiodącą przez kwestie związane z potencjałem miasta, procesem rewitalizacji śródmieścia i pokazali proces konsultacyjny realizowany w Dąbrowie Górniczej .

           

Dziedzictwo miasta przemysłowego

Zwrócono uwagę, że Dąbrowa Górnicza rozrastała się wraz z zakładami przemysłowymi (głownie za sprawą Huty Katowice), które zdeterminowały urbanistyczny układ miasta. Nie ominęło to ścisłego centrum, gdzie zlokalizowana była m.in. kopalnia, huta stali i fabryka obrabiarek „Defum”. Efektem takiego stanu rzeczy jest brak w Dąbrowie wyróżniającego się centrum z charakterystycznymi dla takich miejsc funkcjami. Szansą na zmianę jest rewitalizacja terenów zajmowanych przez zlikwidowaną fabrykę „Defum”, które do 2016 r. były niedostępne dla mieszkańców.

 

Fabryka Pełna Życia – pionierski proces rewitalizacji

Przypomniano, że pod koniec 2015 r. Gmina Dąbrowa Górnicza przejęła od Skarbu Państwa blisko 4-hektarowy, atrakcyjnie zlokalizowany teren. Od tego czasu celem jest stworzenie otwartej przestrzeni publicznej, która stanie się nowym centrum miasta i której ostateczny kształt zostanie wydyskutowany z mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi przedsiębiorcami. Powodem do podjęcia działań był projekt „Fabryka Pełna Życia – rewitalizacja śródmieścia Dąbrowy Górniczej” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2014-2020. Realizacja, pionierskiego w skali kraju procesu rewitalizacji, opierającego się na szerokiej partycypacji społecznej, dała możliwość wsłuchania się w głos użytkowników przestrzeni publicznych. Na każdym etapie prowadzonych prac były (i nadal są) brane pod uwagę wyniki badań, konsultacji społecznych czy analiz urbanistyczno-architektonicznych (m.in. propotypowania).

 

Diagnoza

W trakcie prac nad diagnozą Priorytetowego Obszaru Rewitalizacji Centrum w 2017 r. przeprowadzono niespotykaną do tej pory w Dąbrowie Górniczej analizę społeczno-ekonomiczną. W grupie respondentów znalazło się prawie 3 tys. osób o zróżnicowanych cechach demograficzno-ekonomicznych, potrzebach i punktach widzenia. Uzyskane w toku badań wnioski i konkluzje stały się przyczynkiem do wprowadzenia modyfikacji w pierwotnych założeniach rewitalizacyjnych.         

 

Zauważono, że przeciętny dąbrowianin, mimo ogromu obszaru Dąbrowy Górniczej, centrum umiejscawia pomiędzy dworcem kolejowym a ulicą Legionów Polskich oraz rondem u zbiegu ulicy Królowej Jadwigi i alei Róż a ulicą 3 Maja. Postrzega jednak tą przestrzeń jako podzieloną siecią szerokich ulic i torów tramwajowych. Panujący układ drogowy oraz niefunkcjonalne rozwiązania ciągów pieszych, będące spuścizną dawnych założeń planistycznych powodują, że przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi sferami stanowi nie lada wyzwanie. Mieszkańcy Dąbrowy Górniczej teren byłych zakładów „Defum” uważają za ważny w procesie przemian w tkance miejskiej, co w połączeniu z postulatami ograniczenia ruchu kołowego w ścisłym centrum oraz zlikwidowania barier w przemieszczaniu się pieszych kształtuje kierunek zmian w śródmieściu. 

 

Działania animacyjne

Przez prawie dwa lata na terenie Fabryki Pełnej Życia miasto wspólnie z partnerami społecznymi i instytucjonalnymi zrealizowało ponad 60 wydarzeń kulturalnych, organizacje pozarządowe i grupy nieformalne zostały wsparte poprzez środki na realizację 14 mikrograntów, w surowej przestrzeni publicznej powstał ogród społeczny i kontenery kulturalne. Wspólnie z Pracownią Badań i i Innowacji Społecznych STOCZNIA przygotowano i przetestowano metody, które pozwoliły na stworzenie adekwatnych do potrzeb mieszkańców Dąbrowy Górniczej metod konsultacji służących wsparciu procesu tworzenia koncepcji funkcjonalno-przestrzennej – spacerów badawczych, mobilnych punktów konsultacyjnych i debat podwórkowych. Za ich realizację odpowiadały wybrane w drodze zamówień publicznych organizacje – Stowarzyszenia CIVITAS, Aktywna Dąbrowa, Razem w Przyszłość oraz Fundacja Godne Życie. Jako, że jednym z najważniejszych celów, które przyświecają procesowi rewitalizacji centrum jest włączenie wszystkich grup społecznych we współdecydowanie o mieście, dlatego też we współpracy ze Stowarzyszeniem CIVITAS Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej realizuje edukacyjno-informacyjny pakiet młodzieżowy i senioralny.

 

Społeczna koncepcja funkcjonalno-przestrzenna śródmieścia.

Wobec wniosków, które uzyskano w procesie konsultacji dotyczących podziału centrum na 4 strefy, nadmiernego ruchu samochodowego, dużej liczby obiektów o niskiej wartości, deficytu wielofunkcyjnych przestrzeni publicznych oraz konieczności zadbania o ciągi piesze – miasto zleciło Pronobis Studio opracowanie koncepcji funkcjonalno-przestrzennej. Tzw. koncepcja społeczna uwzględniła cały obszar Priorytetowego Obszaru Rewitalizacji CENTRUM i zwróciła uwagę na konieczność uporządkowania przestrzeni śródmieścia, przebudowę układu komunikacyjno-drogowego, ale również na fakt, że nowe przestrzenie publiczne powinny uwzględniać specyficzne potrzeby użytkowników, wynikające z podeszłego wieku lub niepełnosprawności.

           

Koncepcja autorska Fabryki Pełnej Życia

Na początku 2018 r. dokonano analizy wspomnianej wyżej koncepcji i postawiono tezę, zgodnie z którą Fabryka Pełna Życia musi być projektem samofinansującym się – co ze względów na charakter założeń do koncepcji społecznej – opartej na przestrzeniach publicznych i niekomercyjnych - nie zostało zrealizowane. Postanowiono zatem zlecić Tomaszowi Hliniakowi – ekspertowi ds. nadzoru urbanistyczno-architektonicznemu projektu „Fabryka Pełna Życia – rewitalizacja śródmieścia Dąbrowy Górniczej” tzw. koncepcji autorskiej, bazującej na wcześniejszych dokonaniach. Chodziło o dobre zbilansowanie i odnalezienie tzw. złotego środka pomiędzy atrakcyjnymi otwartymi przestrzeniami publicznymi a przestrzeniami, które mogą być skomercjalizowane przy jednoczesnym utrzymaniu własności przez miasto. W efekcie otrzymano koncepcję, która zawiera spójną ideę, stawia postulat uznania Placu Wolności za centralną przestrzeń Dąbrowy Górniczej i najbardziej reprezentacyjną i prestiżową na terenie Zagłębia Dąbrowskiego oraz pokazuje w jaki sposób wykorzystać potencjał Fabryki Pełnej Życia.

 

Konkurs architektoniczny.

Obecnie przed miastem stoją kolejne wyzwania: wybór odpowiedniej formy prawnej zarządzania rewitalizowanym obszarem oraz zorganizowanie, przeprowadzenie i rozstrzygnięcie, konkursu na opracowanie koncepcji architekoniczno-urbanistycznej Priorytetowego Obszaru Rewitalizacji CENTRUM, ze szczególnym uwzględnieniem terenu Fabryki Pełnej Życia.

 

W efekcie, pod koniec 2018 r. będzie możliwe zakończenie projektowania centrum Dąbrowy Górniczej i otwarcie kolejnego etapu – pozyskiwania partnerów i inwestorów strategicznych, którzy wspólnie z Miastem Dąbrowa Górnicza zrealizują wizję śródmieścia wypracowaną wspólnie z mieszkańcami.

 


Informacje o procesie rewitalizacji śródmieścia Dąbrowy Górniczej:

Folder konferencyjny

Wytyczne do Programu funkcjonalno-użytkowego POR Centrum

Koncepcja włączenia mieszkańców w proces rewitalizacji Śródmieścia Dąbrowy Górniczej


« Poprzednia aktualnośćNastępna aktualność »

Dziękujemy za rejestrację!