Poniedziałek, 27 sierpnia, 2018

XI. Rewitalizacja pamięci, czyli słów kilka o „zależności od szlaku”


Poszukiwanie korzeni

 

Powyższa próba zarysowania historii działań społecznych na terenie Dąbrowy to tylko szkic, który – mam nadzieję – stanie się zachętą do poszukiwań zaczątków, korzeni tego, co dzieje się dzisiaj, w tym, co było kiedyś. Historia wpływa na nas w różny sposób, a nasza pamięć historyczna ma znaczenie. W dzisiejszych czasach – kiedy niektórzy zdają się pisać historię na nowo – to, jak widzimy naszą własną historię, jest częścią tego, czym jesteśmy.

Dodatkowo warto sobie uświadomić, że to, co robimy dziś, pewnie nie wprost, pewnie nie od razu, ale będzie miało wpływ na to, co będzie się dziać w Dąbrowie za lat dwadzieścia, pięćdziesiąt, sto. Co o nas będą mówić dzieci naszych prawnucząt? Jakie dokumenty, zdjęcia wykorzystają do tworzenia swojego drzewa genealogicznego? Co z naszych działań uznają za głupotę, co pochwalą? To też chyba nie jest bez znaczenia.

 

Nasza opowieść o samoorganizacji składa się z 11 części.

1. „Zależność od szlaku”

Po pierwsze – prezentujemy hipotezę badawczą, opartą na poważnych badaniach, która zakłada, że to, co działo się 100 lat temu, określa – w jakimś sensie – teraźniejszość. Układ ulic, budynków, tak domów, jak i fabryk, czy nawet nieistniejących już kopalni – to nie jedyne elementy przeszłości wpływające na nasze dzisiejsze działania.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180801/223/i_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

2. „Czarne Zagłębie”

Historię Dąbrowy dobrze określa przymiotnik górnicza. To węgiel zadecydował o drodze, którą poszła lokalna społeczność. Bardzo wiele Dąbrowa zawdzięcza górnictwu – i warto o tym pamiętać.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180806/229/ii_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

3. „Zagłębie inteligencji technicznej”

Oczywiście górnictwo przyciągało, poza koniecznym kapitałem, techników, inżynierów, kadry zarządzające. Zagłębie i sama Dąbrowa były takim centrum działania inteligencji technicznej, co nie pozostało bez wpływu na formy lokalnej aktywności.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180803/224/iii_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

4. „Czerwone Zagłębie” I

Górnictwo i przemysł to jednak nie tylko kadra, ale także, a dla niektórych przede wszystkim, robotnicy. Czy Zagłębie zasłużyło sobie na przydomek czerwone? Bo że było robotnicze, to pewne.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180810/225/iv_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

5. „Czerwone zagłębie” II

Ruch robotniczy organizował się w związki zawodowe – i tu Dąbrowa ma spore tradycje.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180814/226/v_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

6. „Zagłębie eksperymentów samorządowych” I

Tym, co w historii Dąbrowy i Zagłębia jest wyjątkowe, są chyba wielokrotne próby budowania oddolnej samorządności w sytuacji rewolucyjnej. Dotyczyło to oczywiście czasów zaborów.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180816/227/vi_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

7. „Zagłębie eksperymentów samorządowych” II

Także już po odzyskaniu niepodległości mieliśmy inicjatywy, które można zaliczyć do prób przejmowania władzy w Dąbrowie – historię Rad Delegatów Robotniczych czy „karnawał Solidarności”

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180817/231/vii_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

8. „Zagłębie organizacji” I

Niezwykła historia samorządności wiąże się z historią inicjatyw samoobronnych, paramilitarnych – jest to temat ciekawy i wart osobnej opowieści:

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180820/228/viii_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

9. „Zagłębie organizacji” II

Obywatele działali w różnych obszarach, chociażby w obszarze edukacji i kultury. Szkoły, domy kultury, biblioteki, organizacje sportowe… tego by bez organizacji nie było:

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180822/232/ix_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

10. „Zagłębie organizacji” III

Organizacje zapewniały pomoc najbiedniejszym. Umożliwiały również organizowanie się w stowarzyszenia spółdzielcze, które były formą działań samopomocowych.

http://fabrykapelnazycia.pl/aktualnosci/20180823/233/x_rewitalizacja_pamieci_czyli_slow_kilka_o_zaleznosci_od_szlaku.html

 

11. „Zagłębie organizacji” IV

Na zakończenie chciałbym zaprezentować listę organizacji działających w roku 1927 (za: Kalendarz Informator Zagłębia Dąbrowskiego i okolic na 1928 rok). Ciekawe, czy dzisiejsze organizacje czują się w jakimś stopniu spadkobiercami działań tamtych społeczników? Czy kontynuują podjęte prace? Czy potrafią się uczyć na sukcesach i porażkach tych, którzy działali przecież w znacznie trudniejszych warunkach?

 

STOWARZYSZENIA I ZWIĄZKI PRZEMYSŁOWE

Rada Zjazdu Przemysłowców Górniczych ul. 3-maja 11

Konwencja Węglowa Dąbrowsko-Krakowska ul. 3-maja 11

 

STOWARZYSZENIA I ZWIĄZKI RZEMIEŚLNICZE

Towarzystwo Rzemieślnicze, ulica Kościuszki nr 27

Klub Rzemieślniczy (Żyd.)

 

STOWARZYSZENIA I ZWIĄZKI KUPIECKIE

Stowarzyszenie Kupców Polskich w Warszawie, oddział ul. 3-maja 11

Związek Kupców Samodzielnych, ul. Sobieskiego Nr. 11

 

STOWARZYSZENIA SPÓŁDZIELCZE SPOŻYWCÓW

Stow. "Flora".

Stow. Robotników Chrześcijańskich

Stow. Pracowników Państwowych

 

ZWIĄZKI ZAWODOWE WOLNYCH ZAWODÓW, INTELIGENCJI PRACUJĄCEJ

Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, oddział (szkoła powszechna nr 7)

Grupa „Flora”, Polski Związek Pracowników Przemysłu i Handlu, ul. Sienkiewicza 8

Związek Zawodowy Pracowników Miejskich Magistratu m. Dąbrowy Górniczej

Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, ul. Fabryczna 26

Związek Zawodowy Nauczycieli Polskich Szkół Średnich, ul. Krótka 2

Związek Zawodowy Polskich Pracowników Przemysłowych i Handlowych – oddział, ul. Sienkiewicza 8A

 

ZWIĄZKI ZAWODOWE ROBOTNICZE 

Stowarzyszenie Sług Św. Zyty, ul Sienkiewicza 13

Związek Robotników Przemysłu Górniczego w Polsce, Sekretariat okręgowy Zagłębia Dąbrowskiego, ul. 3 Maja 14

Związek Górników Zjednoczenia Zawodowego Polskiego w Sosnowcu, Filia, ul. Sienkiewicza 8

Związek Kolejowy Zawodowego Zjednoczenia Polskiego Okręgu Warszawskiego, Dębniki 51

Zawodowy Związek Kolejowy, ul. Stacyjna 22

Związek Metalowców Zjednoczenia Zawodowego Polskiego, ul. Sienkiewicza 8

Związek Zawodowy Chrześcijańskich Górników i Hutników, ul. Kościuszki 3

 

STOWARZYSZENIA SAMOPOMOCY SPOŁECZNEJ 

Narodowa Organizacja Kobiet, ul. Sobieskiego

Narodowa Organizacja Kobiet, na Florze

Polska Macierz Szkolna

Związek Młodzieży „Jedność”, ul. Sienkiewicza

Stowarzyszenie Robotnicze Chrześcijańskie, ul. Kościuszki 2

Koło Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych, ul. 3 Maja 14

Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, ul. Fabryczna 26

Dom Ludowy, ul. Kościuszki 12

Towarzystwo Bibljoteki Dla Wszystkich im „Kołłontaja H.”, ul. Sobieskiego 15

Towarzystwo Muzyczne, ul. 3 Maja 11

Resursa, ulica 3 Maja 11

Oddział Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, ul. 3 Maja 11

Oddział Towarzystwa Kursów Wieczorowych Dla Robotników, ul. Francuska 15

Sekcja Teatru im. Słowackiego, ul. 3 Maja 14

Towarzystwo Rozwój, ul. Kościuszki 3

Katolicki Związek Polek, ul. Kościelna 7

Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, Męskiej i Żeńskiej, ul. Sobieskiego 1

Stowarzyszenie Domu Ludowego w Zagłębiu Dąbrowskiem, ul. 3 go Maja 14

Lutnia Robotnicza, ul. 3 Maja 14

 

STOWARZYSZENIA DOBROCZYNNE

Towarzystwo Pomocy dla Biednych Chrześcijan, ul. Królowej Jadwigi (ochrona)

 

STOWARZYSZENIA BYŁYCH WOJSKOWYCH

Oddział Związku Legionistów Polskich, ul. Królowej Jadwigi 8

Grupa Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej, ul. Królowej Jadwigi 8

 

STOWARZYSZENIA SPORTOWE

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, ul. 3 Maja 32

Koło Sportowe „Polska Odrodzona” – Kolonia Ksawera

Towarzystwo Sportowe „Dąbrowa”

Związek Harcerski Polskiej Chorągwi Sosnowieckiej - Hufiec Dąbrowski I Drużyna – ul. Glinianki 25

Związek Strzelecki – ul. Królowej Jadwigi 8

Klub Sportowy „Zagłębie” – ul. 3 Maja 14

 

STOWARZYSZENIA ŻYDOWSKIE

Biblioteka Żydowska, ul. 3 Maja 12

Stowarzyszenie Pomocy Biednym Chorym Żydom „Buhor – Hocholim”, ul. Sobieskiego 3

Oddział Stowarzyszenia „Szomraj Szabes”

Opieka nad Żydowską Młodzieżą „Haszomer”, ul. Królowej Jadwigi 21

Żydowskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe „Tarbut”

Biblioteka im. I.L. Pereza, ul. 3 Maja 1

 

KLUBY POLITYCZNE

Klub Społeczno-Polityczny im. J. Piłsudskiego, ul. Królowej Jadwigi 8

 

INNE

Liga Ochrony Powietrznej Państwa w Zagłębiu Dąbrowskim – komitet w Dąbrowie, Kopalnia Flora

Liga Obrony Praw Człowieka i Obywatela

 

 


« Poprzednia aktualnośćNastępna aktualność »

Dziękujemy za rejestrację!